Кабель сайлау - электр проектлау һәм урнаштыруда мөһим адым. Дөрес сайламау куркынычсызлык өчен куркыныч тудырырга (мәсәлән, артык кызу яки янгын), көчәнешнең артык кимүенә, җиһазларның зарарлануына яки системаның түбән нәтиҗәлелегенә китерергә мөмкин. Кабель сайлаганда исәпкә алынырга тиешле төп факторлар:
1. Төп электр параметрлары
(1) Үткәргечнең кисемтә мәйданы:
Ток үткәрүчәнлеге: Бу иң мөһим параметр. Кабель рөхсәт ителгән эш температурасыннан артмыйча, чылбырның максималь өзлексез эш тогын үткәрергә тиеш. Тиешле стандартлардагы (мәсәлән, IEC 60287, NEC, GB/T 16895.15) амплитуда таблицаларын карагыз.
Көчәнеш төшүе: Кабель аша үткән ток көчәнеш төшүенә китерә. Артык озынлык яки кисемтәнең җитәрлек булмавы йөкләнеш очында түбән көчәнешкә китерергә мөмкин, бу җиһазларның эшләвенә (бигрәк тә моторны эшләтеп җибәрүгә) тәэсир итә. Көчәнеш чыганагыннан йөкләнешкә кадәрге гомуми көчәнеш төшүен исәпләгез, аның рөхсәт ителгән диапазонда булуын тәэмин итегез (гадәттә яктырту өчен ≤3%, көч өчен ≤5%).
Кыска ялганышка чыдамлык: Саклагыч җайланма эшли башлаганчы, кабель системада мөмкин булган максималь кыска ялганыш тогына чыдам булырга тиеш, җылылык зыяны булмыйча (җылылык тотрыклылыгын тикшерү). Зуррак кисемтә мәйданнары югарырак чыдамлык сыйдырышлыгына ия.
(2) Номиналь көчәнеш:
Кабельнең номиналь көчәнеше (мәсәлән, 0,6/1кВ, 8,7/15кВ) системаның номиналь көчәнешеннән (мәсәлән, 380В, 10кВ) һәм мөмкин булган максималь эш көчәнешеннән түбән булмаска тиеш. Система көчәнеше тирбәнешләрен һәм артык көчәнеш шартларын исәпкә алыгыз.
(3) Үткәргеч материалы:
Бакыр: Югары үткәрүчәнлек (~58 MS/м), көчле ток үткәрүчәнлек, яхшы механик ныклык, югары коррозиягә чыдамлык, җиңел эшкәртелә торган тоташулар, югарырак бәя. Иң еш кулланыла торган.
Алюминий: түбән үткәрүчәнлек (~35 MS/м), шул ук көчәнешкә ирешү өчен зуррак кисемтә, җиңелрәк авырлык, түбәнрәк бәя, ләкин түбән механик ныклык, оксидлашуга бирешүчәнлек, тоташулар өчен махсус кораллар һәм антиоксидант кушылма таләп итә. Еш кына зур кисемтәле һава линияләре яки махсус кушымталар өчен кулланыла.
2. Урнаштыру мохите һәм шартлары
(1) Урнаштыру ысулы:
Һавада: Кабель тартмалары, баскычлар, каналлар, торбалар, стеналар буйлап урнаштырылган өслек һ.б. Төрле җылылык тарату шартлары көчәнешкә тәэсир итә (тыгыз урнаштыру өчен дефицит кирәк).
Җир асты: турыдан-туры күмелгән яки каналлар белән. Туфракның җылылыкка каршы торучанлыгын, күмү тирәнлеген, башка җылылык чыганакларына якынлыгын (мәсәлән, пар торбалары) исәпкә алыгыз. Туфракның дымлылыгы һәм коррозиясе тышлык сайлавына тәэсир итә.
Су асты: Махсус су үткәрми торган корылмалар (мәсәлән, кургаш тышча, суны тоткарлаучы катлам) һәм механик саклау таләп ителә.
Махсус урнаштыру: Вертикаль юллар (үз авырлыгын исәпкә алыгыз), кабель траншеялары/туннельләре һ.б.
(2)Әйләнә-тирә мохит температурасы:
Әйләнә-тирә мохит температурасы кабель җылылыгы таралуына турыдан-туры тәэсир итә. Стандарт көчәнеш таблицалары белешмә температураларга нигезләнгән (мәсәлән, һавада 30°C, туфракта 20°C). Әгәр чын температура белешмәдән артып китсә, көчәнешне төзәтергә (киметергә) кирәк. Югары температуралы мохиттә (мәсәлән, казан бүлмәләре, тропик климат) аеруча игътибарлы булыгыз.
(3) Башка кабельләргә якынлык:
Тыгыз кабель урнаштыру үзара җылынуга һәм температураның күтәрелүенә китерә. Параллель рәвештә урнаштырылган берничә кабель (бигрәк тә ара калдырмыйча яки бер үк торбада) санына, урнашуына (тиешле/тиешсез) карап, тиешле булырга тиеш.
(4) Механик көчәнеш:
Сузылу йөкләнеше: Вертикаль урнаштырулар яки озын тарту аралары өчен кабельнең үз авырлыгын һәм тарту көчәнешен исәпкә алыгыз; җитәрлек тарту көче булган кабельләрне сайлагыз (мәсәлән, корыч чыбык белән броняланган).
Басым/Борылыш: Турыдан-туры күмелгән кабельләр өслек йөкләнешләренә һәм казу куркынычларына чыдам булырга тиеш; лотокка урнаштырылган кабельләр кысылырга мөмкин. Бронь (корыч тасма, корыч чыбык) нык механик саклау бирә.
Бөкләү радиусы: Урнаштыру һәм бору вакытында, изоляциягә һәм тышлыкка зыян китермәс өчен, кабельнең бөкләү радиусы рөхсәт ителгән минимумнан кимрәк булмаска тиеш.
(5) Әйләнә-тирә мохиткә куркынычлар:
Химик коррозия: Химик заводлар, агынты су заводлары, яр буе тоз томаны зоналары коррозиягә чыдам тышлыклар (мәсәлән, ПВХ, LSZH, PE) һәм/яки тышкы катламнар таләп итә. Металл булмаган броня (мәсәлән, пыяла җепселләре) кирәк булырга мөмкин.
Май пычрануы: Нефть базалары, механик эшкәртү остаханәләре майга чыдам тышлыклар (мәсәлән, махсус ПВХ, КПЭ, КСП) таләп итә.
Ультрафиолет нурларына дучар булу: Ачык һавада кулланыла торган кабельләр өчен Ультрафиолет нурларына чыдам тышлыклар кирәк (мәсәлән, кара полиэтилен, махсус ПВХ).
Кимерүчеләр/Термитлар: Кайбер төбәкләрдә кимерүчеләр/термитлардан сакланган кабельләр (репеллентлы тышлыклар, каты каплаулар, металл бронялар) кирәк.
Дымлылык/Бату: Дымлы яки суга баткан мохит яхшы дымлылык/суны тоткарлаучы корылмалар таләп итә (мәсәлән, радиаль суны тоткарлаучы, металл тышлык).
Шартлау куркынычы булган атмосфера: Куркыныч зоналарда шартлауга чыдам таләпләргә туры килергә тиеш (мәсәлән, ялкынга чыдам, LSZH, минераль изоляцияләнгән кабельләр).
3. Кабель структурасы һәм материал сайлау
(1) Изоляция материаллары:
Кросс-бәйләнешле полиэтилен (XLPE)Югары температурада (90°C) бик яхшы эшли, югары амплитуда, яхшы диэлектрик үзлекләре, химик каршылык, яхшы механик ныклык. Уртача/түбән көчәнешле электр кабельләре өчен киң кулланыла. Беренче сайлау.
Поливинилхлорид (ПВХ): Түбән бәяле, өлгергән процесс, ялкынга чыдам, түбәнрәк эшләү температурасы (70°C), түбән температурада ватылучан, янганда агулы галоген газлары һәм куе төтен бүлеп чыгара. Әле дә киң кулланыла, ләкин чикләүләр арта бара.
Этилен пропилен каучугы (ЭПР): Яхшы сыгылмалылык, һава торышына, озонга, химик матдәләргә чыдамлык, югары эш температурасы (90°C), күчмә җиһазлар, диңгез, тау кабельләре өчен кулланыла. Югарырак бәя.
Башкалар: Махсус куллану өчен силикон каучук (>180°C), минераль изоляцияле (MI – магний оксиды изоляциясе булган бакыр үткәргеч, янгынга каршы бик яхшы чыдамлык).
(2) Каплау материаллары:
ПВХ: Яхшы механик саклау, ялкынга каршы, арзан, киң кулланыла. Янганда галоген, агулы төтен бар.
PE: Дымга һәм химик матдәләргә бик чыдам, турыдан-туры күмелгән кабель тышкы тышлыклары өчен гадәти күренеш. Ялкынга чыдамлыгы начар.
Түбән төтенле галоген (LSZH / LS0H / LSF): Аз төтен чыга, агулы түгел (галоген кислотасы газлары юк), яндырганда яктылыкны югары үткәрүчәнлек. Җәмәгать урыннарында (метро, сәүдә үзәкләре, хастаханәләр, биек йортлар) мәҗбүри.
Ялкынга каршы полиолефин: Ялкынга каршы махсус таләпләргә туры килә.
Сайлауда әйләнә-тирә мохиткә каршы торучанлыкны (май, һава торышы, ультрафиолет нурланышы) һәм механик саклау ихтыяҗларын исәпкә алырга кирәк.
(3) Калкан катламнары:
Үткәргеч калканы: Уртача/югары көчәнешле (>3.6/6 кВ) кабельләр өчен кирәк, үткәргеч өслегенең электр кырын тигезли.
Изоляция калканы: Уртача/югары көчәнешле кабельләр өчен кирәк, кырны тулысынча контрольдә тоту өчен үткәргеч калканы белән эшли.
Металлик Калкан/Бронь: Электромагнитлык химик матдәләр системасы (EMC) (каршылыкларга каршы/чыгарылуларны киметә) һәм/яки кыска ялганыш юлын (җирләнгән булырга тиеш) һәм механик саклауны тәэмин итә. Гадәти формалары: бакыр тасма, бакыр чыбык үрмәле (экранлау + кыска ялганыш юлы), корыч тасма бронясы (механик саклау), корыч чыбык бронясы (сузылу + механик саклау), алюминий тышлык (экранлау + радиаль су үткәрми торган + механик саклау).
(4) Бронь төрләре:
Корыч чыбыклы бронялы (SWA): турыдан-туры күмү яки механик саклау ихтыяҗлары өчен бик яхшы кысу һәм гомуми тартудан саклау.
Гальванизацияләнгән чыбыклы броня (GWA): Вертикаль юллар, зур тирәлекләр, су асты корылмалары өчен югары тартуга чыдам.
Металл булмаган броня: Пыяла җепселле тасма, махсус таләпләр өчен магнитсыз, җиңел, коррозиягә чыдам, механик ныклык бирә.
4. Куркынычсызлык һәм норматив таләпләр
(1) Ялкын тоткарлыгы:
Янгын куркынычы һәм эвакуация ихтыяҗларына нигезләнеп, кулланыла торган ялкын тоткарлаучы стандартларга туры килә торган кабельләрне сайлагыз (мәсәлән, бер/төркемле ялкын тоткарлаучылык өчен IEC 60332-1/3, янгынга чыдамлык өчен BS 6387 CWZ, GB/T 19666). Җәмәгать урыннарында һәм качу авыр булган урыннарда LSZH ялкын тоткарлаучы кабельләр кулланырга кирәк.
(2) Утка чыдамлык:
Янгын вакытында электр белән тәэмин ителергә тиешле мөһим схемалар өчен (янгын насослары, төтен җилләткечләре, авария яктыртулары, сигнализация) стандартларга туры китереп сыналган янгынга чыдам кабельләр (мәсәлән, MI кабельләре, слюда белән ябыштырылган органик изоляцияләнгән конструкцияләр) кулланыгыз (мәсәлән, BS 6387, IEC 60331, GB/T 19216).
(3) Галогенсыз һәм аз төтенле:
Куркынычсызлык һәм җиһазларны саклау таләпләре югары булган урыннарда (транспорт үзәкләре, мәгълүмат үзәкләре, хастаханәләр, зур җәмәгать биналары) мәҗбүри.
(4) Стандартлар һәм сертификацияләүгә туры килү:
Кабельләр проект урынында мәҗбүри стандартларга һәм сертификацияләргә туры килергә тиеш (мәсәлән, Кытайда CCC, Европа Берлегендә CE, Бөек Британиядә BS, АКШта UL).
5. Икътисад һәм тормыш циклы бәясе
Башлангыч инвестиция бәясе: Кабель һәм аксессуарлар (тоташтыргычлар, очлыклар) бәясе.
Урнаштыру бәясе: Кабельнең зурлыгына, авырлыгына, сыгылмалылыгына һәм урнаштыру җиңеллегенә карап үзгәрә.
Эксплуатация югалтулары бәясе: Үткәргечнең каршылыгы I²R югалтуларына китерә. Зуррак үткәргечләр башта кыйммәтрәк тора, ләкин озак вакытлы югалтуларны киметә.
Техник хезмәт күрсәтү бәясе: Ышанычлы, чыдам кабельләрнең техник хезмәт күрсәтү бәясе түбәнрәк.
Хезмәт итү вакыты: Югары сыйфатлы кабельләр тиешле шартларда 30 елдан артык хезмәт итә ала. Башлангыч бәясенә генә нигезләнеп түбән сыйфатлы яки сыйфатсыз кабельләрне сайламас өчен, аларны җентекләп тикшерегез.
6. Башка исәпкә алына торган мәсьәләләр
Фаза эзлеклелеге һәм билгеләү: Күп үзәкле кабельләр яки фаза белән аерылган урнаштырулар өчен, дөрес фаза эзлеклелеген һәм төс кодлавын тәэмин итегез (җирле стандартлар буенча).
Җирләү һәм эквипотенциал бәйләнеш: Куркынычсызлык һәм экранлаштыру сыйфатын тәэмин итү өчен металлик калканнар һәм броня ышанычлы рәвештә җирләнгән булырга тиеш (гадәттә ике очында да).
Резерв маржасы: Киләчәктә йөкләнеш арту яки маршрутлаштыру үзгәрешләрен исәпкә алыгыз, кисемтәне арттырыгыз яки кирәк булса, запас схемаларны резервлагыз.
Ярашучанлык: Кабель аксессуарлары (куллыклар, тоташтыру җайланмалары, очлыклар) кабель төренә, көчәнешкә һәм үткәргеч зурлыгына туры килергә тиеш.
Тәэмин итүченең квалификациясе һәм сыйфаты: Тотрыклы сыйфатлы абруйлы җитештерүчеләрне сайлагыз.
Оптималь эшләү һәм ышанычлылык өчен, дөрес кабель сайлау югары сыйфатлы материаллар сайлау белән тыгыз бәйләнгән. ONE WORLD компаниясендә без төрле спецификацияләргә һәм стандартларга туры китереп эшләнгән, куркынычсыз һәм нәтиҗәле кабель проектлау һәм урнаштыруны тәэмин итүче чыбык һәм кабель чималларының тулы ассортиментын тәкъдим итәбез - изоляция кушылмалары, тышлык материаллары, тасмалар, тутыргычлар һәм җепләр.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 15 августы